Behandeling: Hoofd-hals
Tumoren in het hoofd- halsgebied zijn tumoren die ontstaan in de keel-, mond-, neus(bij)holte, speekselklieren en/of het strottenhoofd. Ook huidtumoren in dit gebied worden vaak gecategoriseerd onder hoofd-halstumoren.
Mogelijke reacties van het lichaam op de bestralingsbehandeling
Huidreacties
Aanbevelingen
- Bescherm je huid tegen bijkomende irritatie, verwondingen en ontstekingen zolang de behandeling duurt en dit tot je huid volledig genezen is.
- Smeer je huid in met een vochtinbrengende crème. Je krijgt Flamigel® mee op de simulatie. Ook bij jeuk of een erg droge huid kan je deze crème gebruiken. Wij raden je aan om de crème al vanaf de eerste dag van de bestraling tot minimaal tweemaal per dag aan te brengen op de bestraalde huid. De crème is aangenaam in gebruik, absorbeert snel en veroorzaakt geen vetvlekken.
- Smeer je lippen in met een lippenbalsem.
- Geef de voorkeur aan een douche in plaats van een bad
- Gebruik liever lauw dan warm water bij het wassen. Warm water maakt de huid namelijk droger.
- Gebruik een overvette zeep of olie (bv. Lipikar®, Eucerin®, Balneum®, te koop bij de apotheek) in plaats van douchegel of badschuim.
- Was de hals voorzichtig met een zacht washandje, dep zachtjes in plaats van te wrijven. Ook drogen doe je best voorzichtig en deppend. Houd vooral de huidplooien droog.
- Vermijd krabben of wrijven bij een branderig of jeukend gevoel.
- Een koud washandje of een gelkussentje, dat in de koelkast gelegen heeft, kunnen helpen. Wikkel het koude gelkussen in een doek voor je het tegen je huid plaatst.
- Voor mannen: Gebruik een elektrisch scheerapparaat om snijwonden te voorkomen en gebruik geen aftershave op de bestraalde huid. Vervang de scheerkop als die al meer dan 18 maanden in gebruik is en dagelijks wordt gebruikt.
- Breng vóór een bestralingssessie geen parfum rechtstreeks op de huid aan.
- Vermijd kleding die schuurt of knelt, zoals hemden met een kraag of een das. Draag eventueel een sjaaltje van zijde of een ander zacht materiaal.
- Draag liefst katoenen kleding als deze rechtstreeks in contact komt met de bestraalde huid.
- Bescherm je huid tegen rechtstreeks zonlicht door een hoed of een sjaaltje te dragen. Vermijd zonneproducten tijdens de bestralingsbehandeling want zij houden de zon niet volledig tegen en kunnen irritatie veroorzaken.
- Het is aangewezen bovenstaande aanbevelingen na de behandeling te blijven toepassen tot de huid volledig hersteld is.
- Bescherm je huid levenslang tegen direct zonlicht. Gebruik een zonneproduct met factor 50 wanneer je huid blootgesteld wordt aan de zon.
Droge mond en slijm
Bestralingstherapie kan de speekselklieren aantasten, waardoor deze gedurende een periode van enkele weken tot maanden minder effectief functioneren. Speeksel dient onder andere om de slijmvliezen te bevochtigen, ervoor te zorgen dat voedsel na het kauwen van de lippen glijdt en de tanden te beschermen tegen gaatjes.
Je zal in wisselende mate last hebben van een droge en plakkerige mond (vooral 's nachts), dik speeksel. Het kan 6 maanden tot 2 jaar duren voordat de speekselproductie is hersteld. Herstel is niet altijd volledig.
Wij adviseren om regelmatig de mond te spoelen, voldoende te drinken, irriterende en te droge voedingsmiddelen te vermijden, droge lucht te bevochtigen en, zoals hierboven vermeld, goed voor je tanden te zorgen.
Ontsteking van de slijmvliezen van mond en keel
Aanbevelingen:
Heesheid
Aanbevelingen:
Oorontsteking
Vermoeidheid
Late effecten
Huid
Xerostomie
Smaakveranderingen
Dysfagie
Osteoradionecrose
Osteoradionecrose is een kaakcomplicatie die kan optreden na bestraling van het bot. Het wordt gekenmerkt door celdood (necrose) van botweefsel als gevolg van een hoge dosis straling (noodzakelijk voor de behandeling van kanker). Deze aandoening is vaak pijnlijk en kan leiden tot botbreuken, infecties of een operatie. Het is daarom erg belangrijk om zorgvuldig om te gaan met mondhygiëne:
- Poets je tanden (bij voorkeur met een elektrische tandenborstel) 3 keer per dag;
- Draag 's avonds 3 minuten een fluorcapje;
- Ga 2 tot 3 keer per jaar naar de tandarts;
- Vermijd chronische wonden in de mond. Een kunstgebit kan een bron van wonden zijn. Als er tanden zijn getrokken voor bestraling, is het raadzaam om gedurende ten minste een jaar na de bestraling geen kunstgebit te dragen, omdat de slijmvliezen kwetsbaar zijn.
Bij "invasieve" tandheelkundige ingrepen (tandextractie, implantaatplaatsing) is het raadzaam dat de tandarts contact opneemt met een radiotherapeut van de afdeling om de indicatie en de meest risicovolle gebieden te bespreken.
Extra aandachtspunten
Tabak roken en alcohol drinken
Roken is niet alleen een oorzaak van kanker, maar ook van mislukte kankerbehandeling en ernstige complicaties. Patiënten die blijven roken (zelfs "een beetje"):
- verlagen hun kans op genezen van kanker met 20 tot 25%;
- verhogen het risico op acute en late bijwerkingen;
- verhogen het risico op het ontwikkelen van nieuwe kankers, zowel in het hoofd-halsgebied als elders in het lichaam.
Als je nog niet bent gestopt met roken, of bang bent om weer te beginnen, neem dan direct contact op met een specialist in stoppen met roken (« tabacoloog ») in het ziekenhuis, via uw huisarts of via het TABAKSTOP-programma van de Stichting tegen Kanker.
Ook alcohol moet tijdens de behandeling worden vermeden, omdat het een irriterende stof is die de bijwerkingen op de slijmvliezen kan verergeren. Bovendien kan je smaakvermogen veranderen. Als je grote hoeveelheden alcohol drinkt, kan abrupt stoppen onmiddellijk gevolgen hebben voor het neurologisch systeem (delirium tremens, Wernicke-Korsakoff-syndroom). Dit moet worden gemeld aan de radiotherapeut-oncoloog, die de nodige stappen zal ondernemen.
We begrijpen dat deze verslavingen, wanneer ze aanwezig zijn, moeilijk te overwinnen zijn. Het is nooit ons doel om iemand te veroordelen, maar uitsluitend om je te helpen de effectiviteit van de behandeling te maximaliseren en het risico op bijwerkingen te verminderen.
Follow-up tijdens en na de radiotherapie
Tijdens de radiotherapie, word je wekelijks door een arts radiotherapeut-oncoloog of arts assistent in opleiding gezien om de nevenwerkingen op te volgen.
10 à 14 dagen na het einde word je op raadpleging teruggezien om het herstel te evalueren, en de toekomstige opvolging te plannen, meestal via de multidisciplinaire raadpleging van het verwijzende ziekenhuis.
Onze artsen
Heb je nog vragen?
Neem contact op met de afdeling radiotherapie van het Iridium Netwerk:
- ZAS Augustinus: 03/443 39 37
- Campus Vitaz: 03/760 73 86
- Campus AZ KLINA: 03/298 10 00
- ZAS Palfijn: 03/800 63 50
